پاویون درنگ ۱۳۹۷/۷/۹ ،۰۲:۴۴:۳۸ +۰۰:۰۰

آثار برتر کشور در سومین دوسالانه معماری ایران (۱۳۹۷-۱۳۹۵)

نام پروژه: پاویون درنگ

طراح اصلی: امیر حسین اشعری

همکاران طراح:

 زهرا جفعری، امیر ایرانی دوست حقیقی

شرکت یا گروه طراحی: گروه معماری اشعری و همکاران

پست الکترونیکی:

ashariarchitects@yahoo.com

وب‌سایت:

اینستاگرام

زیر‌بنا: ۱۶ متر‌‌مربع

تاریخ اجرا پروژه: اردیبهشت ۱۳۹۶

آدرس پروژه: شیراز، جلوخان باغ عنیف آباد، گذار قوام الدین شیرازی

مبانی نظری:

درنگ یکی پاویون های ساخته شده در کارگاه-مسابقه ی قوام الدین شیرازی بود که پروسه ی طراحی و اجرای آن در کل، ۲۰ روز به طول انجامید. اینکه مکان این پاویون درست روبه روی باغ عفیف آباد، به عنوان یکی از مهم ترین باغات تاریخی شیراز باشد، انتخاب ما نبود، اما فرصتی بود که زیستن میان یک بافت تاریخی را به پروژه و کاربرانش ارزانی کند. ایده اولیه ی ما این بود که معماری را نه چون شیئی تک و تنها بلکه در زمینه اش دریابیم و به وجوه فرهنگی و اجتماعی بستر طرح توجه کنیم. برداشت ما از این سایت به دو صورت شکل گرفت: یکی بستر طرح به عنوان یک فضای شهری شلوغ و پرتردد و دیگری به عنوان پیش ورودی یک باغ تاریخی ایرانی.

چگونگی شکل گیری درنگ، به طور قطع با انگاره ی ما نسبت به باغ ایرانی مجاور آن در ارتباط است. باغ ایرانی محتوایی دارد و بر اساس خیالی پدید آمده که با کالبد آن مرتبط است. ما ریشه های مفهومی کار خود را از مفاهیم فکری متبلور در کالبد باغ ایرانی استخراج کردیم. بدین منظور در انتخاب مکان ساخت پاویون تلاش شد تا جای ممکن پروژه به درختان و حوض نزدیک باشد تا علاوه بر سایه اندازی و انعکاس برگ درختان در پاویون، از شنیده شدن صدای آب حوض نیز بهره مند شویم. به علاوه جهت قرارگیری آن را با محوری ورودی باغ میزان کردیم. با توجه به اینکه حداکثر فضای مجاز مسابقه ۴×۴×۴ متر مکعب می باشد، تلاش بر این بود تا تمام ایده ها و کانسپت هایمان را در همین فضای ارائه شده بگنجانیم و استاندارد و قوانین مسابقه را رعایت کنیم. به همین دلیل از یک حجم مکعب فلزی به همین ابعاد استفاده کردیم تا ایده خود را در آن به اجرا در آوریم. صلبیت بیرونی فرم در تعارض با سیالیت بستر، که همان باغ است تعریف می شود. ما، ادراک اثر را بر مبنای تعارض بصــری از مقیاس دور و لمس محیطی و حســی در مقیاس نزدیــک قرار دادیم.

همان گونه که باغ محصور ایرانی پناهگاه به ستوه آمدگان از ناسازگاری و خشونت های محیط است، نگاه ما در طرح پروژه درنگ نیز رسیدن به ساختاری درونگرا است که بتواند حداقل برای یک لحظه کوتاه در حکم گریزگاهی از شلوغی شهر مدرن برای بازدیدکننده اش باشد. به همین خاطر مکعب فلزی از درون، حجم آجری معلقی را در دل خود نگاه داشته است که ما با  ایجاد یک گره ی حرکتی و سیرکولاسیون، طراحی حجمی منحنی درون سازه مکعب به وجود آوردیم. تلاش اصلی در ساخت و پردازش پاویون”درنگ”  احیا کردن حواسی است که از آنها غافل بوده ایم و این همان هدفی است که هنرمند باغساز ایرانی به دنبال تحقق آن بوده است. با این نگاه به هنگام ورود به پاویون در ابتدا با گذر از دیواره آجری به فضایی بسته و تاریک می رسیم که جز صدای ورقه ها زیر پای خود صدایی نمی شنویم و تنها با لمس بافت آجر به جلو حرکت می کنیم. سعی ما در این قسمت، برانگیختن و تشدید هر چه بیشتر حواس شنوایی و لامسه بوده است. به دنبال این دو عنصر راهنما به جلو حرکت می کنیم، در حالی که چشمانمان پیوسته در حرکت است تا شاید اثری از نور و بازشدگی بیابد. آینه ها و انعکاس نور در آن ها، رفته رفته نمایان می شوند و به آرامی ما را متوجه یک اتفاق می کنند، نور اندکی نمایان می شود و در یک آن چشمه ی نور خیره کننده ای از بالا، فضا را روشن می سازد. در این بخش از طرح که هسته مرکزی پروژه می باشد، از مرتفع سازی دایره به استوانه و از استوانه به مخروط رسیدیم، چرا که تفاوت شعاع حجم مخروط باعث ایجاد تنوع فضایی بین کف و سقف شده و موجب توجه بیشتر افراد به سمت آسمان می گردد. در باغ ایرانی همواره کوشکی وجود داشته که لذت سکون و آرامش و بهره وری از مناظر زیبا را به انسان هدیه می کند. قرارگیری کوشک در مرکز باغ و یا بر روی محوری در مرکز آن دلیلی است گویا بر توجه به اصل انتظام مرکزی زیرا مهم ترین عنصر عملکردی در یک باغ ایرانی کوشک است؛ همین مفهوم به وجود آورنده ی فضای اصلی و مرکزی ما در “درنگ” نیز بوده است.

برای بر انگیختن هر چه بیشتر حس کنجکاوی در افراد، دور تا دور مخروط مرکزی را، توسط ورقه های فلزی پوشاندیم؛ سپس با استفاده از تغییر مصالح و اجرای دیواره ی آجری بازدید کننده را به داخل حجم دعوت و فضای ورود و خروج را تعریف کردیم. ما به جهت جلوگیری از جرم خیزی و افزایش امنیت، ۸۰ سانتیمتر از قسمت زیرین مخروط را حذف نموده تا حرکت افراد در حجم توسط ناظرین از بیرون دیده شود و همین امر باعث شد تا حجم مخروطی شکل به صورت معلق در بیاید و طراحی سازه نیز به چالشی جدید تبدیل شود. آجر های به کار رفته در پاویون همگی به دو نیم تقسیم شده اند و توسط تسمه های طراحی شده، کنار هم قرار گرفته اند. این آجر های برش خورده مصالح درونی پاویون را شکل می دهند و آن هایی که دارای آینه می باشند به صورت افزایشی، از پایین تا بالای حجم ادامه پیدا کرده اند. در آخر نیز برای جلوگیری از تابش مستقیم آفتاب و همچنین تاریک سازی پاویون با استفاده از ورقه های فلزی سقف پاویون را پوشاندیم و تنها حفره ای برای مخروط مرکزی باقی گذاشتیم.

گالری تصاویر این پروژه